Türkiye'nin en büyük su proje portföyü olan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) bünyesinde yer alan ve tarihi Hasankeyf Kentinin sular altında kalması nedeniyle eleştirilere konu olan Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali'nin (HES) ticari anlaşması, DSİ Genel Müdürlüğü ile Almanya, İsviçre ve Avusturya'dan oluşan Ilısu Konsorsiyumu arasında imzalandı.

Ilısu Barajı ve Hidroelektrik Santrali, Fırat'tan sonra en büyük hidroelektrik potansiyele sahip bulunan Dicle Nehri üzerinde, Suriye sınırına yaklaşık 45 kilometre mesafede inşa edilecek.

Proje, Diyarbakır, Batman, Mardin, Siirt ve Şırnak illerini kapsayacak. Tamamlandığında gövde büyüklüğü açısından Türkiye'nin 2. büyük kurulu güç, yıllık enerji üretim kapasitesi bakımından da 4. büyük barajı olma özelliği kazanacak Ilısu Barajı, Dicle Nehri akımlarını ekonomik ölçüler dahilinde düzenleme yeteneğine sahip bir depolama tesisi olacak.

Tesis, DSİ Genel Müdürlüğü tarafından geliştirilen ve Güneydoğu Anadolu Bölgesinin uzun vadeli bölgesel kalkınma planının temel unsuru GAP'ın en önemli yatırımlarından biri olacak.

Projenin tamamlanma süresi 7 yıl olarak öngörülüyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Hilmi Güler, Ilısu Projesi'nin kararlılığın bir sembolü olduğunu belirterek, bu noktaya gelene kadar 95 toplantı yapıldığını, 10 bin 995 sayfa sözleşme hazırlandığını ve 241 bin 530 paraf atıldığını söyledi.

Bakan Güler, Ilısu Barajı ve HES Projesi'nin ticari anlaşması imza töreninde yaptığı konuşmada, projede 14 firmanın ve 4 ülkenin bulunduğunu kaydetti. Barajın gövde hacmi bakımından ikinci, enerji bakımından dördüncü büyük baraj olduğunu ifade eden Güler, çevre ve su kaynaklarının yönetilmesi bakımından da son derece önemli bir proje olduğunu kaydetti.

"Petrol fiyatlarının değeri bazen düşüyor, bazen yükseliyor ama suyun değeri devamlı artıyor" diyen Güler, bu bakımdan suya özel önem verdiklerini belirtti ve şöyle devam etti:

"Bu baraj hükümetimizin son taç projelerinden bir tanesi. Bu projeyi gerçekleştirmenin mutluluğunu yaşıyoruz. Almanya, İsviçre, Avusturya kredi sağladı. Bu proje en zor projelerimizden biri oldu ama kararlılığımızla, duruşumuzla zorun üstesinden geldik. Bu projenin bugün imza törenindeyiz, bu bir prestij projesidir, bir onur ve bir kararlılık projesidir.

AB ve Dünya Bankası normlarında son derece başarılı bir projeyi gerçekleştirmiş oluyoruz. Hem çevresel etki hem kültürel varlıkların korunması hem de yeniden yerleşim noktasında son derece önemli bir proje. Proje ile ilgili çok spekülasyonlar yapıldı. Ama biz kültüre de tarihi dokuya da enerji kadar hatta daha fazla önem veriyoruz. Bunun altını anlamlı bir şekilde çiziyoruz."

Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdür Vekili Haydar Koçaker proje hakkında bilgi verirken, Ilısu Barajı ve HES (hidroelektrik santral) Projesi'nin GAP'ın en büyük projesi durumunda olduğunu söyledi.

Koçaker, Dicle nehri üzerinde bulunan Ilısu Barajı'nın, Diyarbakır, Mardin, Batman, Siirt ve Şırnak illerini kapsadığını ve Suriye sınırına 45 kilometre mesafede bulunduğunu anlattı.

Ilısu Barajı ve HES tamamlandığında temelden 135 metre yüksekliğe ve 1820 metre kret uzunluğuna sahip olacağını ifade eden Koçaker, baraj gölünde 11 milyar metreküp suyun depolanacağını ve her biri 200 megavat (MW) gücünde 6 üniteden oluşan ve toplam kurulu gücü 1200 MW olan santral ile yılda ortalama 3 milyar 833 milyon kilovatsaat (KWH) enerji üretimi gerçekleştirileceğini bildirdi.

Koçaker, bu büyük enerji üretiminin yanı sıra Ilısu Barajının daha sonra inşa edilecek Cizre Barajının yapımını kolaylaştıracağını, maliyetini düşürüp ömrünü uzatacağını kaydederek, bu barajdan yapılacak sulamanın yanı sıra 240 MW kurulu güç ile yıllık 1 milyar 208 milyon KWH enerji üretiminin de sağlanacağını söyledi.

Haydar Koçaker, Ilısu Projesinin inşaatına henüz başlanmamış baraj ve HES'lerin en büyüğü olduğunu belirterek, bu özelliği ile dünyanın en büyük sulama projelerinden olan GAP'ın temel unsuru olduğunu ifade etti.

Milli ekonomiye sağlayacağı faydanın yılda yaklaşık 300 milyon dolar civarında olacağına dikkat çeken Koçaker, "Bölgede yıllık 150 milyon doların üzerinde bir ticari faaliyet sağlayarak, bölgesel refahı artıracaktır. İnşaat süresinde bölgede aileleri ile birlikte 80 bin kişiye iş imkanı sağlanacaktır" dedi.

Ilısu Projesinin finansmanının yüzde 100 dış kredi ile sağlandığını kaydeden Koçaker, sözleşme bedelinin 1 milyar 12,5 milyon euro, sağlanacak toplam kredi miktarının 1,2 milyar euro olduğunu söyledi.

Koçaker, baraj gölü altında kalan Hasankeyf kültürel varlıklarının korunması için sağlanacak olan 25 milyon euronun da krediye dahil olduğunu ifade ederek, 14 firmanın katılımı ile bu faaliyetlerin yürütüleceğini anlattı.

İsviçre'nin Ankara Büyükelçisi Walter Gyger de konuşmasında, projenin Türk halkına ve yöre halkına hayırlı olmasını diledi ve Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası (DB) kurallarının bu projede yaşatılmasından dolayı teşekkür etti. Almanya'nın Ankara Büyükelçiliği Müsteşarı Peter Prügel, uzun müzakerelerin iyi bir sonuca varmasından mutluluk duyduklarını belirtirken, Avusturya'nın Ankara Büyükelçiliği Ticaret Müsteşarı Richard Bandera, Türkiye gibi büyük bir enerji partneri ile çalışmanın kendileri için çok önemli olduğunu kaydetti.

Konsorsiyumun Türkiye Lideri Nurettin Çarmıklı da yüklenici olarak projenin devlete ve millete hayırlı olmasını dilerken, yabancı konsorsiyum Lideri Dinkly de projenin, Türkiye ile 3 ülke arasında işbirliği açısından çok önemli bir proje olduğunu kaydetti.