Amerikan Şirketler Derneği (ABFT) için yapılan "Türkiye'deki İş ve Yatırım İklimi" anketine göre, Türkiye'deki ABD şirketlerinin yüzde 70'i, yatırım artışı hedefliyor.

Türkiye'de aktif yatırımları ve faaliyetleri bulunan 70 ABD'li şirketin üst düzey yöneticileriyle GfK Türkiye tarafından gerçekleştirilen anketin sonuçları, basın toplantısıyla açıklandı.
 
Ankete göre, ABD'li şirketlerin yüzde 76'sı Türkiye'nin genel iş çevresi açısından yüksek pazar potansiyeline sahip olduğunu düşünüyor. Katılımcıların yüzde 49'u, hükümetin yatırım teşviklerinin T ürkiye'de yapılacak potansiyel yatırımlar üzerindeki etkisini ortalama düzeyde buluyor. Yolsuzluğun hala bir sorun olduğunu ifade eden katılımcıların yüzde 60'ı, Türkiye'deki genel makro ekonomik koşullardan memnuniyet duyduğunu belirtti.

Katılımcıların sadece yüzde 30'u döviz kurunun olması gerektiği yerde olduğuna inanıyor. Döviz kuru ile ilgili endişeler bulunduğu, aşırı değerlenmiş YTL'nin Türkiye'nin rekabetçiliğini etkilediği belirtildi. Gelecek yıl içinde istikrar sağlanacağı konusunda hükümet yetkililerine duyulan güven, ortalamanın üzerinde gerçekleşti. Katılımcıların yüzde 54'ü, resmi daireler ve hükümet yetkilileriyle etkileşimi genel olarak ortalama düzeyde etkin buluyor. Gümrük hizmetleri, karar vermede şeffaflık ve sektörel kararlarda uluslararası standartlara ve prosedürlere uygunluk, en zayıf bulunan alanlar oldu.

Ankette, çevre kanunlarının uygulanması ve yeterliliği, elektrik masrafları, elektrik kesintileri ve elektrik gücünün kalitesi, altyapı, başlıca problemler olarak belirlendi. Havaalanı altyapısı, telekomünikasyon altyapısı, liman altyapıs ı ve maliyetleri daha uygun bulunan hususlar oldu. Katılımcıların yüzde 74'ü, kişisel gelir vergilerini çok yüksek olarak buldu ve istihdamı olumsuz etkilediğini düşündüğünü ifade etti. Toplam vergilendirme, şirketin iş yaptığı diğer ülkelerdeki vergilendirme ile karşılaştırılabilir düzeylerde bulunmadı. Ankette, adli sistemin etkinliği, ortalamanın altında gerçekleşirken, hakimler ortalama düzeyde tarafsız bulundu. Ankette, işten çıkarılan işçilerle ilgili davalarda mahkemelerin tarafsızlığı, etkinliği ve hukuk güvenliğine ilişkin kaygıların devam ettiği ortaya kondu.

Ankete göre, ABD'li şirket yöneticilerinin yüzde 70'i, gelecek yıllarda Türkiye'deki yatırımlarında bir artış hedefliyor. Ankette, bürokrasi, döviz kurları, vergilendirme, hukuk sistemi, fikri mülkiyet uygulamaları ve işçilik giderlerinin ülkenin dünya çapındaki rekabet gücü için engel oluşturduğu belirtildi. ABD şirketleri yöneticilerinin yaklaşık yüzde 80'i, Türkiye'de kalma olasılıklarının yüksek olduğunu ifade ederken, yüzde 70'inden fazlası şirketlerine yönelik potansiyelin kayda değer bir düzeyde olduğuna ve Türkiye'ye yatırım yapmanın doğru bir karar olduğuna inandıklarını, ayrıca bunu başkalarına da önerebildiklerini kaydetti. ABD şirketlerinin yöneticilerinin önemli bir bölümü, yeni hükümetin makro ekonomik istikrarı sağlayacağına inancını ifade ederken, her 3 yöneticiden 2'si yatırımın getirisinin alınan riske değer olduğunu, nitelikli ve motivasyonu yüksek çalışanlar bulabildiğini belirtti.

Ankete göre, şirket yöneticilerinin yüzde 70'i döviz kurlarına ve fikri mülkiyet haklarının uygulanmasına ilişkin kaygı duyduklarını belirtti. Yeni hükümetin daha cazip bir iş ortamı yaratması, istikrarlı bir makro ekonomik ortam sağlaması ve şirketleri etkileyen mikro düzeydeki hususları çözümlendirmesine daha olumlu bir bakış bulunduğu ifade edildi.

Anket katılımcılarının yüzde 55'i, önümüzdeki 5 yıl süresince Irak konusundaki anlaşmazlıklar, terör örgütü, Ermeni sorunu, İran, Hamas ilişkileri gibi ABD-Türkiye ikili ilişkilerinde yaşanan gerginliklerin, Türkiye'deki faaliyetleri üzerindeki etkileri hakkında endişe duyduğunu belirtti.

ABFT Yönetim Kurulu Başkanı Galip Sukaya, bu yıl ikincisi yapılan ankete katılımcı şirket sayısının, ilkine göre yüzde 40 arttığı nı belirtti. Sukaya, ABD şirketlerinin yöneticilerinin genel işletme ortamı konusunda biraz daha iyimser bir yaklaşım içinde olup, hukuk sisteminde ve hükümetle etkileşimlerde bazı gelişmeler olduğunu kaydettiğini, ayrıca Türkiye'ye yatırım yapma konusundaki olumlu görüşlerini koruduklarını söyledi. Sukaya "Yöneticilerin geleceğe yönelik beklentilerinde hafif bir düşüş gerçekleşmiştir. Bunun yanında iş gücü hazırlığı ve işçilikle ilgili konulardaki endişeler, altyapının, yatırımcıların ihtiyaçlarını karşılama ve fikri mülkiyet koruması sorunlarını çözme kapasitesine ilişkin kaygılar da devam etmektedir" dedi.

Anket sonuçlarının ABD şirketlerinin Türkiye'de hala "devasa" bir potansiyel gördüğünü ve başkalarına da Türkiye'ye yatırım yapmayı önerdiğini ortaya çıkardığını kaydeden Sukaya, sonuçların aynı zamanda ayrı ayrı tüm ürün ve hizmet sektörlerini etkileyen mikro düzeydeki gecikmiş reformların hızına ilişkin hayal kırıklığını da yans ıttığını ifade etti.

Şirketlerin 2007'ye ilişkin büyük beklentileri olduğunu ancak bu beklentilerin gerçekleşmediğini kaydeden Sukaya, "Seçimleri geride bırakmış olarak 2008'in yatırım yapma, faaliyetleri geliştirme ve daha fazla istihdam yaratma isteğini tetikleyecek reformlar getireceğini umut ediyoruz" dedi.

Gazetecilerin sorularını da yanıtlayan Sukaya, anket ile ABD'li şirketlerin "Hala mutluyuz, bu hükümete güveniyoruz bundan sonra reformların hızlanacağını umut ediyoruz" dediğini, yatırımlarının süreceğini ifade ettiğini söyledi. Türkiye'deki yaklaşık 300 ABD'li şirketin 5 milyar dolar yatırımı bulunduğunu dile getiren Sukaya, kendi şirketinin Türkiye'ye yatırım için çok para gerektiği için Ukrayna'da yatırım yapma kararı aldığın ı da bildirdi. Sukaya, bir soru üzerine de, ABD'li şirketlerin aşırı değerli YTL'den şikayetçi olduğunu belirterek, "Birazcık daha yerine gelmesini düşünüyorlar" dedi.

ABFT Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Jeff Kemprecos da, anket sonuçlarının 2007'ye göre ciddi bir farklılık göstermediğini, ABD şirketlerinin yatırımlarının özellikle mikro düzeydeki reformların gecikmiş olduğu sektörel düzeydeki reformların hızına yakından bağl ı bulunduğunu ifade etti. Kemprecos, ABD şirketlerinin Türkiye'deki potansiyeli gördüğünü belirterek, görev yaptığı Merck Sharp & Dohme'nin global anlamda 70 milyar dolar yatırım yapacağını, bu paranın rekabetçi ülkelere gittiğini, Türkiye'de daha fazla Ar-Ge yatırımı yapmak istediklerini söyledi. Bu konuda önerileri bulunduğunu, önerilerinin kabul edilmesi halinde Türkiye'nin yenilikçi ilaçta çok cazip hale geleceğini dile getiren Kemprecos, "Türkiye 70 milyar dolarlık Ar-Ge harcamasında yüzde 1'lik pay alırsa, Türkiye'ye 700 milyon dolar akabilir" dedi.